< Artykuły

Ważne bitwy i operacje II wojny światowej

Barbarossa

„Czy pan uważa, że na to zasłużyliśmy?” Sowiecki minister spraw zagranicznych Mołotow do niemieckiego ambasadora w Moskwie, na wieść o napaści.

22 czerwca 1941 r. Niemcy napadły na Związek Radziecki. „Operacja Barbarossa” była największą operacją wojskową w historii, z udziałem ponad 3 mln żołnierzy państw Osi i 3500 czołgów. Była logicznym następstwem wiary Hitlera w to, że Niemcy jako „rasa panów” muszą zdobyć dla siebie na wschodzie „Lebensraum” (przestrzeń życiową) kosztem miejscowej ludności, słowiańskich „podludzi”, którzy mieli być wytępieni lub zamienieni w niewolników.

Stalingrad

„Poddanie się jest wykluczone. Szósta Armia ma bronić swych pozycji do ostatniego człowieka i ostatniego naboju”. Hitler do gen. Paulusa, 24 stycznia 1943 r.

Wiosną 1942 r. niemiecka ofensywa przeciwko ZSRR trwała już prawie rok. Hitler uznał, że może wygrać na wschodzie za sprawą decydującej ofensywy na południu, wymierzonej w gospodarcze zaplecze ZSRR, i 28 czerwca rozpoczął atak równocześnie w dwóch kierunkach. Grupa Armii A ruszyła ku zasobnym w ropę rejonom Baku, a Grupa Armii B na Stalingrad i nad Wołgę. Szczególnie duże znaczenie miał Stalingrad, ważny ośrodek przemysłowy i węzeł komunikacyjny przecięty Wołgą. Zajęcie miasta zablokowałoby ten strategiczny szlak wodny z południa do środkowej i północnej Rosji.

Front wschodni

„Bitwa pod Kurskiem (...) sforsowanie Dniepru (...) i wyzwolenie Kijowa były katastrofą dla hitlerowskich Niemiec”. Generał Wasilij I. Czujkow, dowódca 8. Armii Gwardii (wypowiedź po wojnie)

Po sowieckim zwycięstwie pod Stalingradem w lutym 1943 r. niemieccy generałowie wciąż wierzyli, że zmasowana ofensywa na froncie wschodnim pozwali im odzyskać przewagę i rzuci Rosję na kolana. Zaplanowali atak w dwóch kierunkach, mający na celu „wyprostowanie” łuku kurskiego, jaki powstał w wyniku klęski pod Stalingradem. Ofensywa miała ruszyć równocześnie z łuku orelskiego na północ od Kurska i z Biełgorodu na południu. W ten sposób Niemcy chcieli zamknąć Kursk w pierścieniu, odzyskując pozycje Grupy Armii Południe na froncie z zimy 1941/1942.

Dezintegracja

„Kiedy tego ranka w browarze Schultheiss młodzieniec służący w oddziałach pomocniczych Luftwaffe usłyszał strzały, spytał, co się dzieje. Kolega mu odpowiedział: ‘Wyjdź na tył i zobacz. Esesmani strzelają do siebie”. Antony Beevor, Berlin: Upadek 1945

Pod koniec 1944 r. klęska Niemiec była przesądzona. Zachodni alianci wylądowali w Normandii i III Rzesza musiała odtąd prowadzić wojnę na dwa fronty, której nie dało się wygrać. Niemniej jednak śmiała próba przekroczenia Renu we wrześniu 1944 r. – operacja „Market Garden” – nie udała się i alianccy spadochroniarze ponieśli ciężkie straty, szczególnie w okolicach Arnhem.