środy o 22:00
Więcej
< Artykuły

Adolf Hitler - biografia

Stopień: Führer (przywódca) Niemiec i dowódca naczelny sił zbrojnych

Data urodzin: 20/04/1889 Śmierć: popełnił samobójstwo w wieku 56 lat, 30 kwietnia 1945 roku, w Berlinie

 

W 1941 roku, kiedy to Niemcy napadły na ZSRR, Hitler od ośmiu lat był przywódcą III Rzeszy. W tym czasie na olbrzymią skalę rozbudował niemieckie siły zbrojne, stworzył totalitarne państwo nazistowskie i wprowadził brutalne ustawy rasowe, które doprowadziły do Holocaustu – wymordowania 6 milionów europejskich Żydów. W 1939 roku rozpoczął wojnę w Europie, najpierw błyskawicznie podbijając Polskę, a wkrótce potem Francję i inne kraje, w rezultacie czego Niemcy uzyskali absolutną dominację na kontynencie.

Największą ambicją Hitlera zawsze był podbój Związku Sowieckiego. Pragnął zniszczyć „żydowski bolszewizm” i stworzyć na wschodzie „Lebensraum” (przestrzeń życiową) dla narodu niemieckiego. Ów program kolonizacji zakładał brutalne ujarzmienie „podrzędnej” ludności słowiańskiej. Pierwszym krokiem na drodze do osiągnięcia tego celu było rozpoczęcie w 1941 roku operacji „Barbarossa”, czyli inwazji na ZSRR, największej operacji wojskowej w historii.

Błyskotliwe zwycięstwo Niemiec nad Francją w 1940 roku przekonało Hitlera, że jest utalentowanym dowódcą wojskowym. W miarę rozwoju wojny na froncie wschodnim to przekonanie skłaniało go do coraz częstszych ingerencji w przebieg kampanii. Lekceważąc kwalifikacje swoich generałów, otaczał się potakiwaczami, którzy rzadko kwestionowali jego opinie, takimi jak feldmarszałek Keitel czy generał Jodl.

Hitler, podobnie jak wszyscy jego generałowie, mocno nie docenił sowieckiej potęgi wojskowej. W połączeniu z próbą zdobycia Leningradu, Moskwy i Ukrainy w trakcie jednej kampanii doprowadziło to do fiaska operacji „Barbarossa”. ZSRR nie padł w ciągu kilku miesięcy, jak zakładano, co dla Niemców oznaczało długą wojnę na wschodzie. To z kolei było korzystne dla wrogów Hitlera (szczególnie po wypowiedzeniu przezeń wojny USA w grudniu 1941 roku), którzy dysponowali znacznie większymi zasobami.

Jako dowódca wojskowy Hitler odniósł pewne sukcesy na wschodzie. Zimą 1941 roku, w obliczu potężnej kontrofensywy Armii Czerwonej pod Moskwą, rozkazał swym dowódcom okopanie się i utrzymanie pozycji za wszelką cenę. Oponowało przeciwko temu wielu jego najlepszych generałów, którzy sugerowali odwrót na całej długości frontu. Większość historyków uważa, że upór Hitlera w tym wypadku zapobiegł jeszcze większej katastrofie.

Tego rodzaju sukcesy jedynie podsycały arogancję Hitlera. Doszedł on do wniosku, że strategia wojskowa jest wyłącznie kwestią „woli”, a nazistowscy żołnierze zawsze będą zwyciężać, jeśli tylko w ich szeregi nie wkradnie się tchórzostwo i defetyzm. Żadne jednak rozkazy, by nie cofać się „ani o krok” i powstrzymać sowieckie kontrataki (wydane m.in. generałowi Paulusowi i jego 6. armii okrążonej w 1942 roku pod Stalingradem), nawet w połączeniu z nazistowskim fanatyzmem czy „nadludzką wolą”, nie mogły zrównoważyć rosnącej przewagi  Armii Czerwonej.

W 1944 roku upór Hitlera co do strategii obronnej wywołał ostry konflikt z wysokimi rangą dowódcami polowymi, takimi jak feldmarszałek von Manstein, co skończyło się ich dymisją.

Nieudolność Hitlera jako dowódcy wojskowego wynikała również z jego obsesji na punkcie „cudownej broni”, która w jego przekonaniu miała odmienić losy wojny na wschodzie. Przykładem mogą być tygrysy i pantery – czołgi nowej generacji, które rozkazał jak najszybciej wprowadzić do akcji pod Kurskiem, mimo że nie przeszły odpowiednich testów. Choć maszyny te okazały się groźne, nigdy nie zdołano rozkręcić ich produkcji na tyle, by mogły zatrzymać tysiące T-34, napływających na front z głębi Związku Sowieckiego.

Po zamachu w lipcu 1944 roku, kiedy to bomba ukryta w teczce hrabiego von Stauffenberga omal nie zabiła Hitlera w jego sztabie, Führer niemal zupełnie przestał słuchać swych generałów. Do końca wojny, kiedy nazistowskie Niemcy stanęły w obliczu nieuchronnej klęski, nakazywał już tylko fanatyczny opór i kolejne skazane na niepowodzenie kontrataki, takie jak operacja „Sonnenwende” na Pomorzu w lutym 1945 roku.

W 1945 roku determinacja Hitlera, by walczyć do samego końca, skazała miliony ludzi na bezsensowną śmierć. Szczególnie dotyczy to finalnej bitwy o Berlin, która pochłonęła ponad pół miliona ofiar i przyniosła straszliwe cierpienia ludności cywilnej.