< Artykuły

Gwiazdy lombardu RPA

W „Gwiazdach lombardu: RPA” zaglądamy do lombardu Cash Inn w Johannesburgu, gdzie właściciel Roy Peretz, jego partnerzy Eytan i Liel oraz asystentki Irene i Solly poznają klientów z najróżniejszych środowisk, którzy przychodzą, by zastawić lub sprzedać najrozmaitsze przedmioty.

Niezwykle zróżnicowana kulturowo RPA to skarbnica fascynujących wytworów człowieka, niekiedy trudnych do znalezienia gdzie indziej. Oto tylko kilka z niecodziennych przedmiotów, jakie klienci przynieśli do Cash Inn:

Osłona napletka z plemienia Nguni

Coś, czego na pewno nie można zobaczyć w oknie przeciętnego brytyjskiego lombardu. Osłony te, wykonane z drewna lub innych naturalnych materiałów, mężczyźni noszą na końcu penisa, by go chronić i zasłonić. Pierwotnie używano ich w plemionach Nguni z południowej Afryki – Xhosa, Zulu, Swazi i Ndebele – ale gdzieniegdzie spotyka się je po dziś dzień. Osłona przyniesiona do Cash Inn najprawdopodobniej nigdy nie była noszona.

Południowoafrykański Medal Królowej

Do lombardu trafił też rzadki medal przyznawany wojskowym, którzy brali udział w wojnie angielsko-burskiej w latach 1899–1902. Drugą wojnę burską imperium brytyjskie toczyło z dwoma republikami Afrykanerów (Burów): Transwalem i Wolnym Państwem Orania.Mimo olbrzymiej dysproporcji sił po obu stronach był to największy i najbardziej kosztowny konflikt zbrojny z udziałem Brytyjczyków pomiędzy okresem wojen napoleońskich a I wojną światową.

Wspólnota Brytyjska dysponowała w południowej Afryce łącznie niemal pół milionem żołnierzy, podczas gdy Burowie zdołali wystawić nie więcej niż 88 tysięcy. Wojna ta była jednym z najważniejszych wydarzeń historycznych, jakie wpłynęły na kształt współczesnej RPA. Medal, o którym mowa, przyznano żołnierzowi hinduskiemu, co czyni go tym większą rzadkością.

Włócznia Ixwa

W jednym z odcinków nowej serii „Gwiazd lombardu: RPA” klient przyniósł włócznię Ixwa. Ixwa to krótka włócznia używana przez zuluskich wojowników. Wprowadził ją jako element uzbrojenia w początkach XIX w. Czaka (Shaka kaSenzangakhona) – jeden z najwybitniejszych zuluskich wodzów wszech czasów. Reformy i innowacje zyskały Czace miano geniusza wojskowego, ale jednocześnie był władcą bardzo brutalnym. Ta konkretna włócznia nie jest zabytkowa, wykonał ją bowiem ręcznie dla kolekcjonerów południowoafrykański rzemieślnik Robert Bauchop, słynący z talentu i dbałości o szczegóły. Ostrze zrobiono z nierdzewnej stali, a rękojeść z rodezyjskiego drewna tekowego.

Przemówienie Jana Christiaana Smutsa do brytyjskiego Parlamentu z 1942 r.

Jan Smuts był wybitnym południowoafrykańskim politykiem, dowódcą wojskowym i filozofem. Dowodził burskimi komandosami w wojnie z Wielką Brytanią o Transwal. Podczas I wojny światowej jako dowódca wojsk Afryki Południowej walczył z Niemcami, którym odebrał Afrykę Południowo-Zachodnią. Powierzono mu także dowodzenie armią brytyjską w Afryce Wschodniej. Jako jedyny podpisał traktaty pokojowe kończące obie wojny światowe. W 1942 r. wygłosił historyczne orędzie w londyńskim gmachu Parlamentu. Po raz pierwszy polityk z imperium brytyjskiego przemawiał na wspólnym posiedzeniu Izby Lordów i Izby Gmin. Przemówienie zarejestrowano, a winylowa płyta z tym nagraniem jest jeszcze jednym z niezwykłych przedmiotów, jakie trafiły do Cash Inn.