< Artykuły

Poznaj historię Radiostacji Babice!

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w listopadzie 1918 roku, nowo odrodzone państwo cierpiało na brak wydajnych i nowoczesnych środków komunikacji z zagranicą. Przejęte po zaborcach stacje radiotelegraficzne zlokalizowane w Warszawie, Poznaniu oraz Lublinie były w tym czasie już przestarzałe i nie spełniały niezbędnych wymagań .

W latach 1920-1921  w Ministerstwie Poczt i Telegrafów skrystalizowała się koncepcja budowy radiostacji umożliwiającej wymianę informacji w granicach kraju, z najbliższą zagranicą oraz międzykontynentalnie, zwłaszcza ze Stanami Zjednoczonymi. Ponieważ w tym czasie Towarzystwo „Radio Corporation of America” wznosiło na wyspie Long Island potężną centralę radiotelegraficzną, minister poczt i telegrafów - Władysław Stesłowicz, zawarł z Amerykanami umowę na zakup licencji i wykorzystanie tej nowoczesnej techniki.

Zasadniczą częścią zamontowanej podczas budowy aparatury Transatlantyckiej Radiotelegraficznej Centrali Nadawczej były dwa nowoczesne) generatory maszynowe, systemu Alexandersona o mocy 200 kW każdy. Sygnał nadawano za pomocą alfabetu Morse’a. Aparatura nadawcza Centrali zapewniała całodobową komunikację z USA. Budynek nadajnika wzniesiony został wraz z budynkiem elektrowni własnej latem 1922 roku, naprzeciwko fortu IIA (Fort Babice/Radiowo), Od lata do jesieni tegoż roku  zamontowano wsparte na betonowych fundamentach kratownice dziesięciu wież, na których rozpięto przewody antenowe. Każda z wież miała wysokość 126,5 m. Instalację wyposażono w dwa zestawy anten – północny i południowy, które w razie potrzeby można było połączyć w jeden zestaw o łącznej długości 4 kilometrów.

Stację odbiorczą Centrali zainstalowano w Grodzisku Mazowieckim, wyposażającją w obracaną antenę ramową, oraz w antenę kierunkową systemu Baverage’a o długości 17 km, wycelowaną w Nowy Jork.

Transatlantycka Radiotelegraficzna Centrala Nadawcza, sprzężona z Centralą Odbiorczą w Grodzisku Mazowieckim oraz z Centralnym Biurem Operacyjnym przy ulicy Fredry 54 w Warszawie, rozpoczęła normalną eksploatację 1 października 1923 roku i otrzymała znak wywoławczy AXL (później AXO, a następnie SPL) . Dyrektorami tego transatlantyckiego nadajnika byli kolejno inż. Piotr Modrak, a następnie inż. Edward Liberadzki.

17 listopada 1923 roku miało miejsce jej oficjalne uroczyste uruchomienie. Tego dnia, Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski wymienił oficjalne depesze z Prezydentem Stanów Zjednoczonych Johnem Calvinem Coolidge’m Jr. Na uroczystość przybyli oprócz Prezydenta Wojciechowskiego ministrowie: Kiernik, Szydłowski, generałowie: Szeptycki, Rozwadowski, Żeligowski, marszałkowie: Trąmpczyński i Rataj oraz wielu innych gości wraz z ks. biskupem Gallem i osobami ze świata dyplomacji, przemysłu i handlu.

W latach 1932-1935 ośrodek nadawczy Stacji został zmodernizowany. Nadawał on sygnał radiofoniczny Polskiego Radia dla Polonii. Do połowy roku 1938 uruchomiono łącznie sześć dodatkowych nadajników.

W roku 1932 minister Poczt i Telegrafów Ignacy Boerner zaproponował wybudowanie osiedla dla pracowników polskiej branży komunikacji i łączności, na terenach niewykorzystanych podczas budowy nadawczej Radiostacji Transatlantyckiej. Do wybuchu wojny wzniesiono 275 domów parterowych lub piętrowych, drewnianych i murowanych, oraz uruchomiono linię tramwajową „B”. Osiedle Łączności Babice po śmierci jego twórcy nazwano od jego nazwiska Boernerowem.

Wzniesienie i funkcjonowanie Transatlantyckiej Radiotelegraficznej Centrali Nadawczej miało ogromne znaczenie strategiczne dla nowo odrodzonego Państwa Polskiego, ponieważ umożliwiło uniezależnienie się od zagranicznych środków komunikacji (w tym brytyjskiego Kabla Transatlantyckiego), a ponadto na wygrywanie międzynarodowych przetargów na przekazywanie depesz innych państw Europy za Atlantyk i Pacyfik. Stacja ta bez wątpienia przyczyniła się do szybkiego rozwoju II Rzeczypospolitej. W roku 1927 za pomocą babickiego nadajnika nadawano 65% krajowej korespondencji.